چرا گوشی‌های ۲۰۲۶ از این فناوری دوربین محروم خواهند ماند؟

دوربین گوشی‌های هوشمند در سال‌های اخیر به ابزارهایی بسیار قدرتمند و پیچیده تبدیل شده‌اند؛ محصولاتی که ترکیبی از سخت‌افزار پیشرفته و پردازش تصویر هوشمند را در قالبی کوچک ارائه می‌دهند. بسیاری از گوشی‌های امروزی با تکیه بر الگوریتم‌های پردازشی پیشرفته، موفق شده‌اند محدودیت‌های فیزیکی سنسورهای کوچک را تا حد زیادی جبران کرده و تصاویری تولید کنند که تا چند سال پیش تنها از دوربین‌های حرفه‌ای انتظار می‌رفت.

در این مسیر، نوآوری‌های مهمی نقش کلیدی داشته‌اند؛ از جمله دوربین‌های پریسکوپی که امکان زوم اپتیکال واقعی را بدون افزایش ضخامت گوشی فراهم کردند، سنسورهای 200 مگاپیکسلی که با ترکیب پیکسل‌ها جزئیات بیشتری ثبت می‌کنند و فناوری فوکوس خودکار All-Pixel Autofocus که سرعت و دقت فوکوس را در شرایط نوری مختلف به شکل محسوسی افزایش داده است. این پیشرفت‌ها باعث شده‌اند عکاسی موبایل به سطحی کاملا جدید رسیده و برای بسیاری از کاربران، جایگزین دوربین‌های مستقل شود.

با این حال، یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های سخت‌افزاری دوربین موبایل در سال 2022 معرفی سنسورهای 1 اینچی بود؛ سنسورهایی که به دلیل ابعاد بزرگ‌تر، توانایی جذب نور بسیار بالاتری دارند و در تئوری می‌توانند کیفیت تصویر، دامنه دینامیکی و عملکرد در نور کم را متحول کنند. این فناوری در ابتدا با هیجان زیادی مواجه شد و به‌عنوان گام بعدی تکامل دوربین موبایل شناخته می‌شد.

اما برخلاف انتظار، روند استفاده از سنسورهای 1 اینچی در گوشی‌های هوشمند طی حدود یک سال اخیر به‌طور محسوسی کند شده و نشانه‌ای از فراگیر شدن آن دیده نمی‌شود. حتی با ورود به سال 2026، شواهد نشان می‌دهد این فناوری قرار نیست جایگاه پررنگی در پرچمداران جدید داشته باشد. موضوعی که این پرسش جدی را مطرح می‌کند؛ چه عواملی باعث شدند یکی از امیدوارکننده‌ترین فناوری‌های دوربین موبایل، پیش از آن‌که به بلوغ برسد، عملا به حاشیه رانده شود؟

دوربین‌های 1 اینچی؛ آینده‌ای که خیلی زود متوقف شد

دوربین‌های مجهز به سنسور 1 اینچی زمانی به‌عنوان آینده قطعی عکاسی موبایل شناخته می‌شدند؛ آینده‌ای که قرار بود مرز میان گوشی هوشمند و دوربین حرفه‌ای را بیش از هر زمان دیگری کمرنگ کند. این فناوری نخستین‌بار در سال 2022 و با معرفی سنسورهای 1 اینچی 50 مگاپیکسلی در گوشی Xiaomi 12s Ultra به‌طور جدی وارد دنیای موبایل شد و در همان مقطع، بسیاری آن را «گام بعدی بزرگ» در تکامل دوربین گوشی‌ها می‌دانستند.

پس از آن، برندهایی مانند اوپو، ویوو، شیائومی و هواوی بدون اتلاف وقت این فناوری را به گوشی‌های رده‌بالای خود آوردند. رقابت برای ارائه بهترین کیفیت تصویر، باعث شد سنسورهای بزرگ‌تر به‌عنوان یک مزیت رقابتی مهم مطرح شوند؛ مزیتی که روی کاغذ می‌توانست کیفیت عکاسی در نور کم، دامنه دینامیکی و جزئیات تصویر را به سطحی کاملا متفاوت برساند.

اما با ورود به سال 2026، شرایط به‌طرز محسوسی تغییر کرده است. به نظر می‌رسد تولیدکنندگان گوشی‌های هوشمند دیگر آن اشتیاق اولیه را نسبت به این فناوری ندارند. برای مثال، ویوو سنسور 1 اینچی 50 مگاپیکسلی را در دوربین اصلی گوشی‌های X90 Pro و X100 Pro به‌کار گرفت، اما در نسل‌های بعدی این مسیر را ادامه نداد. از سوی دیگر، شیائومی 13 پرو نیز به این سنسور مجهز بود، اما مدل‌های پرو بعدی این شرکت، از جمله Xiaomi 17 Pro Max، دیگر چنین سنسوری را در ترکیب دوربین خود ندارند.

البته اوضاع کاملا ناامیدکننده نیست. هواوی همچنان سنسورهای 1 اینچی را در گوشی‌های سری Pro و Ultra خود حفظ کرده است. اوپو و شیائومی نیز اگرچه این فناوری را از مدل‌های Pro کنار گذاشته‌اند، اما همچنان آن را در نسخه‌های Ultra ارائه می‌دهند. به بیان دیگر، گوشی‌های مجهز به سنسور 1 اینچی هنوز هم در بازار وجود دارند، اما یافتن آن‌ها نسبت به گذشته دشوارتر شده و در بسیاری موارد نیاز به واردات مدل‌های خاص دارد. وضعیت کلی را چنین می‌توان توصیف کرد که تعداد گوشی‌هایی که امروز از این فناوری استفاده می‌کنند، به‌مراتب کمتر از چند سال قبل است.

در این میان، انتظار می‌رفت برندهای بزرگی مانند اپل، گوگل، سامسونگ و سونی نیز به جمع استفاده‌کنندگان سنسورهای 1 اینچی بپیوندند؛ اتفاقی که تا امروز رخ نداده است. این موضوع برای بسیاری از علاقه‌مندان عکاسی موبایل ناامیدکننده تلقی می‌شود، زیرا سنسورهای بزرگ مزایای فنی قابل‌توجهی نسبت به سنسورهای کوچک‌تر دارند.

یکی از مهم‌ترین مزایای این سنسورها، ایجاد عمق میدان کمتر به‌صورت طبیعی و بدون تکیه بر پردازش نرم‌افزاری است. نتیجه این ویژگی، ثبت عکس‌هایی با بوکه واقعی‌تر، نرم‌تر و دقیق‌تر است؛ چیزی که حتی پیشرفته‌ترین الگوریتم‌های پرتره نیز به‌سختی می‌توانند آن را شبیه‌سازی کنند. علاوه بر این، سنسورهای 1 اینچی توان جذب نور بسیار بالاتری دارند که به ثبت تصاویر روشن‌تر، شفاف‌تر و با نویز کمتر منجر می‌شود. دامنه دینامیکی بهتر نیز باعث می‌شود جزئیات در نواحی روشن و تاریک تصویر بهتر حفظ شوند.

این توان بالای جذب نور یک مزیت مهم دیگر هم دارد؛ کاهش تاری حرکتی. از آن‌جا که نیازی به باز ماندن طولانی شاتر نیست، امکان ثبت سوژه‌های متحرک حتی در شرایط نوری ترکیبی فراهم می‌شود. به همین دلیل، گوشی‌هایی مانند Xiaomi 14 Ultra و vivo X100 Pro توانسته‌اند عملکرد بسیار قابل‌توجهی در عکاسی شب ارائه دهند. vivo X100 Pro حتی یک قدم فراتر رفته و حالت عکاسی نجومی دستی (handheld astrophotography) را نیز در اختیار کاربران قرار داده است؛ قابلیتی که تا همین چند سال پیش در دنیای موبایل تقریبا غیرقابل تصور بود.

با وجود تمام این مزایا، کاهش استقبال سازندگان از سنسورهای 1 اینچی نشان می‌دهد چالش‌هایی مانند ابعاد بزرگ ماژول دوربین، افزایش ضخامت گوشی، هزینه بالای تولید و پیچیدگی طراحی، همچنان موانعی جدی برای فراگیر شدن این فناوری هستند؛ موانعی که باعث شدند آینده‌ای که زمانی بسیار روشن به نظر می‌رسید، در سال 2026 به مسیری محدود و خاص‌پسندانه تبدیل شود.

چرا سنسورهای بزرگ دوربین موبایل به بن‌بست رسیدند؟

شاید مهم‌ترین دلیل فراگیر نشدن دوربین‌های مجهز به سنسور 1 اینچی، محدودیت شدید فضا در بدنه گوشی‌های هوشمند باشد. این سنسورها فضای زیادی را در داخل دستگاه اشغال کرده و تولیدکنندگان را مجبور می‌کنند به سراغ ماژول‌های دوربین بسیار بزرگ و برجسته بروند. چنین برآمدگی‌هایی نه‌تنها از نظر ظاهری چندان جذاب نیستند، بلکه می‌توانند ارگونومی گوشی را نیز تحت تاثیر قرار دهند. ماژول‌های حجیم، گرفتن گوشی در دست را دشوارتر می‌کنند و حتی در استفاده روزمره، مانند قرار دادن گوشی روی سطح صاف، باعث لق خوردن و ناپایداری دستگاه می‌شوند.

این چالش در شرایطی جدی‌تر شد که اپل و سامسونگ در سال 2025 مسیر متفاوتی را انتخاب کردند و تمرکز خود را روی طراحی گوشی‌های فوق‌باریک گذاشتند. این دستگاه‌ها آن‌قدر نازک هستند که جا دادن چند دوربین در پنل پشتی آن‌ها به‌خودی‌خود دشوار است؛ چه برسد به استفاده از یک سنسور 1 اینچی یا حتی یک لنز تله‌فوتوی پیشرفته. البته بازار واکنش سردی به این رویکرد نشان داد و بسیاری از کاربران، گوشی‌های بسیار باریکی مانند گوشی اس ۲۵ اج را به دلیل افت محسوس کیفیت دوربین، عمر باتری کوتاه‌تر و قیمت بالا نادیده گرفتند.

در مجموع، از افزایش اهمیت دوربین‌های ثانویه گرفته تا محدودیت‌های فیزیکی طراحی، دلایل متعددی وجود دارد که مانع از فراگیر شدن واقعی سنسورهای 1 اینچی شده‌اند. یکی دیگر از مشکلات این سنسورها به فاصله میان لنز و سنسور مربوط می‌شود. برای دستیابی به فوکوس دقیق و کیفیت تصویر ایده‌آل، سنسور 1 اینچی باید فاصله بیشتری با لنز داشته باشد؛ موضوعی که طراحی ماژول دوربین را پیچیده‌تر می‌کند. به همین دلیل، هواوی در گوشی Pura 70 Ultra از یک لنز اصلی جمع‌شونده استفاده کرده تا این فاصله به‌صورت فیزیکی افزایش یابد.

هواوی و شیائومی همچنین برای مقابله با چالش‌های فوکوس و عمق میدان در سنسورهای بزرگ، از دیافراگم متغیر بهره گرفته‌اند. این راهکارها اگرچه از نظر فنی موثر هستند، اما پیچیدگی سخت‌افزاری را افزایش می‌دهند و در نهایت هزینه تولید را بالا می‌برند. همین افزایش هزینه، یکی از موانع اصلی پذیرش گسترده این فناوری به شمار می‌رود.

از منظر اقتصادی نیز استفاده نکردن برندهایی مانند اپل و سامسونگ از سنسورهای 1 اینچی قابل‌درک است. چنین قطعاتی می‌توانند حاشیه سود را کاهش دهند؛ به همین دلیل، سامسونگ ترجیح داده برای چندین سال متوالی از سنسورهای اصلی مشابه در پرچمداران خود استفاده کند. علاوه بر این، اهمیت دوربین‌های تله‌فوتو در سال‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته است. این ماژول‌های زوم‌محور، به‌ویژه با بزرگ‌تر شدن سنسورها و پیچیده‌تر شدن طراحی پریسکوپی، فضای قابل‌توجهی اشغال می‌کنند. در چنین شرایطی، کوچک‌تر کردن سنسور دوربین اصلی یک تصمیم منطقی به نظر می‌رسد تا امکان ارائه زوم قدرتمندتر فراهم شود.

نکته مهم دیگر این است که سنسورهای کوچک‌تر تا حد زیادی به سنسورهای 1 اینچی نزدیک شده‌اند. برای مثال، ویوو در گوشی X200 Pro از سنسور اصلی کوچک‌تر LYT-818 با ابعاد 1/1.28 اینچ استفاده کرده و مدعی شده است که این دوربین در زمینه ویدیو حتی عملکرد بهتری نسبت به سنسور 1 اینچی IMX989 دارد و کیفیت عکاسی آن نیز قابل‌مقایسه است. البته این مقایسه با نسل اول سنسورهای 1 اینچی انجام شده، نه نسل جدیدتر LYT-900.

با این حال، روند بازار نشان می‌دهد که این رویکرد ادامه‌دار بوده است. گوشی‌هایی مانند vivo X300 Pro و OPPO Find X9 Pro اکنون از سنسور اصلی LYT-828 با اندازه 1/1.28 اینچ استفاده می‌کنند؛ سنسوری که به قابلیت‌های پیشرفته HDR و فناوری Ultra-High Conversion Gain مجهز است؛ ویژگی‌هایی که در بسیاری از سنسورهای 1 اینچی دیده نمی‌شوند.

آیا سنسورهای 1 اینچی در سال 2026 کاملا منقرض خواهند شد؟

با وجود تمام محدودیت‌ها و عقب‌نشینی تولیدکنندگان بزرگ، به نظر می‌رسد سنسورهای 1 اینچی هنوز به‌طور کامل از دنیای گوشی‌های هوشمند حذف نشده‌اند؛ دست‌کم نه در سال 2026. در واقع، برخی تحولات جدید می‌توانند مسیر بازگشت یا حداقل تداوم محدود این فناوری را هموار کنند. یکی از مهم‌ترین نشانه‌ها در این زمینه، معرفی گوشی شیائومی 17 اولترا است که به یک سنسور 1 اینچی جدید از شرکت چینی Omnivision مجهز شده. علاوه بر این، شرکت SmartSens، دیگر برند چینی فعال در حوزه سنسورهای تصویربرداری، در جولای 2025 از یک سنسور 1 اینچی جدید رونمایی کرده است.

این اتفاق از چند جهت امیدوارکننده تلقی می‌شود. تا همین چند سال پیش، سونی عملا تنها تولیدکننده جدی سنسورهای 1 اینچی برای موبایل بود و همین انحصار، قیمت بالا و دسترسی محدود این قطعات را رقم می‌زد. ورود Omnivision و SmartSens به این حوزه، زنجیره تامین را متنوع‌تر می‌کند و در تئوری می‌تواند به کاهش هزینه تولید منجر شود. چنین شرایطی، احتمال استفاده گسترده‌تر از سنسورهای 1 اینچی را حداقل در مدل‌های پرچمدار خاص افزایش می‌دهد.

نکته جالب‌تر این‌جاست که خود سونی نیز همچنان نگاه مثبتی به آینده سنسورهای بزرگ دارد. این شرکت اوایل سال 2026 نموداری منتشر کرد که نشان می‌دهد استفاده از سنسورهای بزرگ در گوشی‌های رده‌بالا تا سال 2028 روندی صعودی خواهد داشت. سونی در پاسخ به پرسش‌ه اعلام کرده است:
«تا امروز، فناوری سنسورهای موبایلی ابتدا از طریق استفاده از چند دوربین و سپس با حرکت به‌سمت سنسورهای بزرگ‌تر تا ابعاد 1 اینچ تکامل یافته و این روند نقش مهمی در رشد کسب‌وکار ما داشته است.»
این شرکت همچنین تاکید کرده که پذیرش سنسورهای بزرگ، به‌طور کلی با روندی «نرم و پایدار» در حال پیشرفت است.

با این حال، همه نشانه‌ها به این معنا نیست که گام بعدی عکاسی موبایل الزاما استفاده فراگیر از سنسورهای 1 اینچی خواهد بود. سونی اخیرا از سنسور جدید 200 مگاپیکسلی با نام LYT-901 رونمایی کرده که اندازه‌ای معادل 1/1.12 اینچ دارد. این سنسور به‌طور قابل‌توجهی بزرگ‌تر از سنسورهای 200 مگاپیکسلی فعلی است و در عین حال، اندکی کوچک‌تر از سنسورهای 50 مگاپیکسلی یک اینچی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌ها و اطلاعات غیررسمی، احتمال دارد اوپو و ویوو از این سنسور به‌عنوان دوربین اصلی در گوشی‌های اولترا آینده خود استفاده کنند.

چنین رویکردی نشان می‌دهد که صنعت موبایل ممکن است به‌جای حرکت مستقیم به‌سمت سنسورهای 1 اینچی، به دنبال یک نقطه تعادل جدید باشد؛ جایی میان ابعاد بزرگ، وضوح بسیار بالا و قابلیت‌های پردازشی پیشرفته. سنسورهایی مانند LYT-901 می‌توانند بدون ایجاد ماژول‌های بیش‌ازحد حجیم، کیفیت تصویر نزدیک به سنسورهای بزرگ‌تر را ارائه دهند و در عین حال، با طراحی باریک‌تر گوشی‌ها سازگارتر باشند.

در این چارچوب، Xiaomi 17 Ultra و سنسور 1 اینچی جدید آن احتمالا بیشتر یک استثنا در سال 2026 خواهند بود تا یک الگوی فراگیر. این موضوع به معنای افت کیفیت دوربین گوشی‌ها نیست؛ چرا که پرچمداران سال 2026 همچنان از نظر عکاسی و فیلم‌برداری در سطحی بسیار پیشرفته قرار دارند. با این حال، رویای حضور سنسورهای 1 اینچی در تمام گوشی‌های پرچمدار، دست‌کم در سال جاری، به واقعیت تبدیل نخواهد شد و به نظر می‌رسد این فناوری فعلا در جایگاه یک گزینه خاص، محدود و لوکس باقی بماند.