ایرانسل در نشستی با حضور خبرنگاران، نحوه محاسبه و کسر حجم بسته‌های اینترنت را تشریح کرد و برای توضیح سازوکار آن، چند آزمایش عملی با ترافیک بین‌الملل، داخلی و پیام‌رسان‌های داخلی انجام داد. در این نشست، خبرنگاران علاوه بر بررسی مستقیم میزان مصرف بسته‌ها، پرسش‌های مختلفی درباره نحوه محاسبه ترافیک، نقش رگولاتوری و کیفیت شبکه مطرح کردند.

تبلیغات

این نشست سه‌شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ و در پی درخواست وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای شفاف‌سازی نحوه محاسبه مصرف اینترنت برگزار شد. نمایندگان ۲۲ رسانه در این برنامه حضور داشتند و امکان بررسی مستقیم فرایند مصرف حجم و مقایسه آن با اطلاعات نمایش‌داده‌شده در «ایرانسل‌من» را پیدا کردند.

آزمایش ایرانسل در حضور خبرنگاران

ایرانسل برای نمایش نحوه محاسبه مصرف، آزمایش خود را با یک بسته ۱.۵ گیگابایتی آغاز کرد. در مرحله نخست، یک فایل از یک سرویس بین‌المللی دانلود شد و میزان کاهش حجم بسته مورد بررسی قرار گرفت.

نشست خبری ایرانسل در رابطه با محاسبه حجم اینترنت

پس از آن، همین فرایند برای ترافیک داخلی و یک پیام‌رسان داخلی تکرار شد تا تفاوت نحوه محاسبه انواع ترافیک مشخص شود. ایرانسل می‌گوید در ترافیک بین‌الملل، حجم مصرفی بر اساس میزان ترافیک محاسبه می‌شود؛ اما برای ترافیک داخلی و پیام‌رسان‌های داخلی ضرایب تخفیف در نظر گرفته شده است.

طبق این نشست، ترافیک داخلی نسبت به ترافیک بین‌الملل«۶۳ درصد تخفیف» دارد و میزان تخفیف برای ترافیک پیام‌رسان‌های داخلی به «۷۵.۲ درصد» می‌رسد. ایرانسل تأکید دارد که این ضرایب از سوی رگولاتوری تعیین شده‌اند و اپراتور آن‌ها را در سامانه محاسبه مصرف اعمال می‌کند.

خبرنگاران خودشان میزان مصرف را بررسی کردند

بخش قابل توجه آزمایش‌ها این بود که خبرنگاران حاضر در جلسه صرفا شاهد اجرای فرایند نبودند و امکان بررسی مستقیم میزان مصرف را نیز داشتند.

در هر آزمایش، حجم باقی‌مانده بسته با میزان ترافیک مصرف‌شده مقایسه شد و اطلاعات نمایش‌داده‌شده در «ایرانسل‌من» نیز مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این کار، نشان‌دادن ارتباط میان میزان ترافیک مصرفی و عددی بود که در حساب کاربر به‌عنوان حجم مصرف‌شده ثبت می‌شود.

محسن اخباری، معاون فنی و مهندسی ایرانسل، نیز در این نشست درباره سامانه‌های مربوط به محاسبه مصرف توضیح داد و گفت اطلاعات مصرف برای مشترک از طریق «ایرانسل‌من» قابل مشاهده است.

به گفته او، سامانه شارژینگ اپراتور نیز تحت نظارت و کنترل قرار دارد و ضرایب مربوط به انواع ترافیک مطابق مصوبات رگولاتوری اعمال می‌شوند.

چرا ترافیک داخلی ارزان‌تر محاسبه می‌شود؟

یکی از پرسش‌های مهم درباره تفاوت حجم مصرفی اینترنت داخلی و بین‌الملل است. بر اساس توضیحات ایرانسل، این اختلاف ناشی از تخفیف‌هایی است که برای ترافیک داخلی و پیام‌رسان‌های داخلی در نظر گرفته شده است.

پیام مهدوی، مدیرکل توسعه محصول ایرانسل، در این نشست گفت سازوکار مربوط به این ضرایب جدید نیست و حدود هفت تا هشت سال از زمان ابلاغ و اجرای آن می‌گذرد.

به این ترتیب، وقتی کاربر از محتوای داخلی استفاده می‌کند، حجم مصرف‌شده برای او با ضریب متفاوتی نسبت به ترافیک بین‌الملل محاسبه می‌شود. همین موضوع درباره ترافیک پیام‌رسان‌های داخلی نیز با ضریب تخفیف بیشتری اعمال می‌شود.

ایرانسل تأکید می‌کند که این ضرایب تصمیم اپراتور نیستند و در چارچوب مصوبات سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اجرا می‌شوند.

پرسش خبرنگار جی‌اس‌ام در رابطه با تاثیر پکت لاس روی حجم مصرفی اینترنت

در بخش دیگری از نشست، خبرنگار جی‌اس‌ام پرسشی را درباره ارتباط کیفیت شبکه با میزان مصرف بسته اینترنت مطرح کرد.

در این سؤال به افزایش احتمالی پکت‌لاس یا از دست رفتن بخشی از داده‌ها در مسیر انتقال اشاره شد. مسئله این بود که اگر بخشی از داده در مسیر شبکه از بین برود و سیستم مجبور شود آن را دوباره ارسال کند، آیا این ترافیک تکراری می‌تواند باعث شود حجم بیشتری از بسته اینترنت کاربر مصرف شود؟

برای روشن‌تر شدن موضوع، در سؤال مطرح شد که اگر کاربر در نهایت ۹۰۰ مگابایت فایل مفید دریافت کند، اما به دلیل ارسال مجدد داده‌های ازدست‌رفته، مجموع ترافیک انتقال‌یافته به یک گیگابایت برسد، آیا آن ۱۰۰ مگابایت اضافه نیز از بسته اینترنت کاربر کسر خواهد شد؟

خبرنگار جی‌اس‌ام همچنین از ایرانسل پرسید که در صورت وقوع چنین شرایطی، آیا اتمام زودهنگام بسته را می‌توان تضییع حق کاربر دانست و آیا وزارت ارتباطات و رگولاتوری برنامه‌ای برای اصلاح نحوه محاسبه حجم یا جبران خسارت ناشی از کیفیت پایین شبکه دارند؟

محسن اخباری، معاون فنی و مهندسی ایرانسل، در پاسخ به این پرسش تأکید کرد که چنین سازوکاری به شکلی که در سؤال مطرح شده، در شبکه اتفاق نمی‌افتد.

توضیح اخباری بر تفاوت میان «فرایند فنی انتقال داده» و «نحوه ثبت مصرف در سامانه شارژینگ» متمرکز بود. به این معنا که وقوع یک فرایند فنی مانند ارسال مجدد داده را نمی‌توان به‌صورت مستقیم معادل کسر همان حجم اضافی از بسته اینترنت کاربر دانست.

بر اساس توضیح ارائه‌شده، بنابراین نمی‌توان این فرض را مطرح کرد که کاربر به دلیل پکت‌لاس، مثلا برای دریافت ۹۰۰ مگابایت فایل، الزاما یک گیگابایت از بسته خود را از دست می‌دهد.

به بیان ساده‌تر، از نگاه ایرانسل، ترافیک فنی شبکه و عددی که به‌عنوان مصرف اینترنت مشترک در سیستم شارژینگ ثبت می‌شود، دو موضوع یکسان نیستند و نمی‌توان هرگونه ترافیک ناشی از فرایند انتقال داده را مستقیماً به حساب مصرف بسته کاربر گذاشت.

IPv6 چقدر در اختیار اپراتور است؟

در ادامه همین پرسش، موضوع IPv6 نیز مطرح ش. جی‌اس‌ام با اشاره به سهم پایین IPv6، درباره نقش اپراتورها در افزایش دسترسی به این پروتکل سؤال کرد.

اخباری در پاسخ گفت توسعه و میزان دسترسی به IPv6 صرفا در اختیار اپراتور نیست و تصمیم‌گیری درباره این موضوع در سطح مراجع بالادستی و مقام‌های تصمیم‌گیرنده انجام می‌شود.

به گفته او، اپراتورها در چارچوب سیاست‌ها و دستورالعمل‌های تعیین‌شده فعالیت می‌کنند و نمی‌توان انتظار داشت یک اپراتور به‌تنهایی درباره مسیر توسعه IPv6 تصمیم بگیرد.

بنابراین، از نگاه ایرانسل، پایین‌بودن سهم IPv6 موضوعی نیست که بتوان مسئولیت آن را صرفا متوجه یک اپراتور کرد. توسعه این پروتکل به تصمیمات کلان‌تر در حوزه زیرساخت ارتباطی کشور نیز وابسته است.

اگر کاربر به مصرف بسته اعتراض داشته باشد چه کند؟

ایرانسل اعلام کرده است مشترکانی که درباره میزان مصرف بسته خود ابهام دارند، می‌توانند جزئیات مصرف را از طریق «ایرانسل‌من» بررسی کنند و در صورت نیاز، موضوع را از طریق کانال‌های پشتیبانی اپراتور پیگیری کنند.

نشست ایرانسل در کنار اصحاب رسانه

شماره ۷۰۰ و گفت‌وگوی آنلاین از جمله مسیرهایی هستند که ایرانسل برای پیگیری موارد مرتبط با خدمات خود معرفی کرده است. همچنین در صورت وجود شکایت، سامانه ۱۹۵ وزارت ارتباطات نیز امکان ثبت و پیگیری موضوع را فراهم می‌کند.

این مسیر از آن جهت اهمیت دارد که بررسی یک مورد مشخص مصرف، به‌جای تکیه بر تخمین یا مقایسه کلی، می‌تواند با اطلاعات ثبت‌شده در سامانه اپراتور دنبال شود.

ایرانسل از افزایش هزینه‌های شبکه می‌گوید

در بخش دیگری از نشست، علیرضا مهری، معاون فروش و توزیع ایرانسل، درباره هزینه‌های توسعه و نگهداری شبکه صحبت کرد.

به گفته او، هزینه‌های ارزی و ریالی اپراتورها افزایش پیدا کرده و تأمین تجهیزات نیز تحت تاثیر محدودیت‌های ناشی از تحریم قرار دارد. قطعی برق، نیاز به تجهیزات پشتیبان و شرایط آب‌وهوایی نیز از دیگر عواملی عنوان شد که می‌توانند هزینه و دشواری نگهداری شبکه را افزایش دهند.

مهری در عین حال تأکید کرد اینترنت یک خدمت ضروری است و باید با قیمت مناسب در اختیار کاربران قرار گیرد.

جمع‌بندی

آنچه ایرانسل در این نشست تلاش کرد توضیح دهد، این بود که میزان مصرف بسته اینترنت صرفا بر اساس برداشت کاربر از حجم فایلی که دانلود می‌کند تعیین نمی‌شود و نوع ترافیک نیز در محاسبه نهایی اهمیت دارد.

در آزمایش انجام‌شده، ترافیک بین‌الملل، داخلی و پیام‌رسان‌های داخلی با ضرایب متفاوت محاسبه شدند و ایرانسل اعلام کرد این ضرایب بر اساس مصوبات رگولاتوری اعمال می‌شوند.

در بخش فنی‌تر نشست نیز پرسش جی‌اس‌ام درباره پکت‌لاس و ارسال مجدد داده‌ها مطرح شد. پاسخ محسن اخباری این بود که ارسال مجدد داده به معنای کسر خودکار و مضاعف همان حجم از بسته کاربر نیست و سناریوی دریافت ۹۰۰ مگابایت داده مفید با مصرف یک گیگابایت از بسته، به شکلی که در سؤال مطرح شد، در شبکه اتفاق نمی‌افتد.

در مورد IPv6 نیز ایرانسل تأکید کرد که توسعه و میزان دسترسی به این پروتکل صرفا در اختیار اپراتور نیست و تصمیم‌گیری درباره آن در سطح مراجع بالادستی انجام می‌شود.

در نهایت، ایرانسل برای کاربری که نسبت به میزان مصرف بسته خود تردید دارد، بررسی اطلاعات «ایرانسل‌من» و در صورت نیاز پیگیری از مسیرهای پشتیبانی یا سامانه ۱۹۵ را پیشنهاد کرده است. این در حالی است که پاسخ دقیق به پرسش‌های مربوط به کیفیت شبکه و عملکرد فنی آن، همچنان به داده‌های قابل اندازه‌گیری و ارزیابی مستقل عملکرد شبکه وابسته است.