زیتل ۱


سرویس نقد و بررسی تخصصی
16 بهمن 1400 ساعت 18:05
2 نظر

 

ترمز بازیاب یا احیاگر در خودروهای برقی چیست؛ چطور کار می‌کند و چه مزایایی دارد؟

در فناوری ترمز بازیاب یا احیاگر، موتور خودروی برقی، هم می‌تواند خودرو را به حرکت درآورد و هم سرعتش را بکاهد. اما نحوه کار، مزایا و معایب سامانه ترمز احیاگر چیست؟

ترمز عادی بین لنت ترمز و دیسک ترمز اصطکاک ایجاد می‌کند و طی این فرآیند، انرژی جنبشی خودرو به گرما تبدیل می‌شود و هدر می‌رود. رانندگانی که در مسیرهای طولانی و پر از سربالایی رانندگی کرده‌اند احتمالا می‌دانند که لنت‌های ترمز در چنین مسیرهایی تا چه‌اندازه داغ می‌شوند. در سامانه ترمز احیاگر خودروهای برقی، بخشی از انرژی جنبشی، بازیابی و به انرژی الکتریکی تبدیل می‌شود تا برای شارژ مجدد باتری‌ها به‌کار رود. ترمز احیاگر یکی از مزایای خودروهای برقی و برقی‌/بنزینی (هیبرید) محسوب می‌شود که ضمن افزایش برد خودرو، آلایندگی و مصرف سوخت آن‌ و نیز هزینه سوخت را کاهش می‌دهد.

لنت و دیسک ترمز سایشی (اصطکاکی)

سامانه ترمز بازیاب یا احیاگر چیست

ترمز بازیاب یا احیاگر (regenerative braking) نوعی ترمز پیشرفته و مکمل ترمزهای عادی است که در وسایل نقلیه برقی و هیبرید (برقی‌وبنزینی) به‌کار می‌رود. در خودروهای برقی و هیبرید، در کنار ترمزهای سایشی (اصطکاکی)، ترمز بازیاب یا احیاگر نیز دارید. این نوع ترمز، انرژی جنبشی را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند و آن‌را برای شارژ باتری به‌کار می‌برد. با این کار، نیاز باتری به شارژ مجدد کاهش می‌یابد و نتیجتا خودرو مسافت‌ بیشتری می‌پیماید.

ترمز بازیاب یا احیاگر چگونه کار می‌کند؟

در سامانه ترمز احیاگر یا بازیاب، موتور هم‌زمان دو نقش ایفا می‌کند. به‌عبارت دیگر، موتورِ خودروی برقی، دومنظوره است: هم می‌تواند خودرو را به‌ حرکت در‌آورد و هم کار ترمز را انجام ‌دهد! وقتی موتور در جهت معمول می‌چرخد، خودرو را به حرکت درمی‌آورد و وقتی در جهت عکس می‌چرخد، در نقش ترمز احیاگر برقی ظاهر می‌شود. با فعال شدن ترمز احیاگر، موتور برقی در جهت عکس می‌چرخد و حرکت چرخ‌ها کند می‌شود. در این‌صورت، چرخ‌ها انرژی جنبشی یا تکانه را به ژنراتور بازمی‌گردانند و ژنراتور هم با چرخش خود، انرژی جنبشی را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند. سپس برق به باتری‌ها منتقل می‌شود تا باتری‌ها شارژ شوند. در این شیوه، بخشی از انرژی که در ترمزهای عادی هدر می‌رفت، بازیابی می‌شود و به‌همین سبب این نوع ترمز را بازیاب یا احیاگر نامیده‌اند.

سامانه ترمز احیاگر مدارهای الکترونیکی پیچیده‌ای دارد که جهت چرخش موتور را با کمک آن‌ها تعیین می‌کند. بعضی شرکت‌ها در برخی خودروهای‌شان خازن‌هایی نیز تعبیه می‌کنند تا برق برای استفاده‌های آتی در آن‌ها ذخیره شود. با چنین راه‌کاری می‌توان باتری را همیشه پر نگه داشت تا برد خودرو افزایش یابد و راننده ناچار نشود برای شارژ کردن باتری خودرو، در ایستگاه‌های شارژ  توقف کند. در خودروهای هیبرید نیز بهره‌گیری از ترمز بازیاب، علاوه بر افزایش برد خودرو، انتشار گازهای آلاینده را تا حدی کاهش می‌دهد.

برخی از اجزای مرتبط با سامانه ترمز بازیاب یا احیاگر (تصویر اصلی از crankit.in / carbiketech.com)
 

رانندگی تک‌پدالی

فناوری هدایت تک‌پدالی در خودروهای برقی با هدف بهره‌گیری از سامانه ترمز بازیاب ارائه شد. مثلا شرکت نیسان این فناوری را نخستین بار در یکی از خودروهای Leaf پیاده‌سازی کرد و آن‌را e-Pedal نامید. در این فناوری، با فشردن پدال گاز سرعت خودرو افزایش می‌یابد اما وقتی راننده پای خود را از روی پدال گاز برمی‌دارد، سامانه ترمز بازیاب فعال می‌شود و سرعت خودرو را کاهش می‌دهد. بهره‌گیری از ترمز بازیاب برای رانندگی با سرعت کم در مسیرهای شلوغ شهری مناسب است، زیرا لازم نیست پای‌تان را پیاپی روی پدال گاز و ترمز بفشارید، بلکه تنها با یک پدال، سرعت خودرو را کاهش یا افزایش می‌دهید.

دکمه آبی (e-Pedal)، سامانه هدایت تک‌پدالیِ خودرو «لیف» نیسان را فعال می‌کند.

 

مزایای ترمز بازیاب (احیاگر)

خودروهای برقی و هیبرید به‌سبب برخورداری از سامانه احیاگر، بر خودروهای بنزینی و دیزلی چند مزیت دارند که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.

  • کاهش اثر کربن: سامانه احیاگر انرژی جنبشی را هدر نمی‌‌دهد، بلکه آن‌را برای تامین نیروی موتور یا باتری و یا برای کاهش سرعت خودرو به‌کار می‌گیرد. این شیوه موثری برای کاهش آلایندگی سوخت‌های فسیلی و میزان انتشار گازهای گل‌خانه‌ای است.
  • کاهش میزان خوردگی لنت ترمز: همانطور که اشاره شد، ترمز احیاگر مکمل ترمز معمولی است و به‌کارگیری آن سبب می‌شود لنت‌های ترمز بیشتر عمر ‌کنند. مثلا وقتی نیسان خودروهای برقی مدل Leaf را به ترمز احیاگر e-Pedal مجهز کرد مدعی شد که این سامانه در 90 درصد مواقع پاسخ‌گوی نیاز رانندگان است و آن‌ها را از به‌کارگیری ترمز هیدرولیک معمولی بی‌نیاز می‌کند. اما همانطور که پیش‌تر نیز اشاره شد، ترمز احیاگر همیشه کارآمد نیست و در مواقع خاص حتما باید ترمز معمولی را به‌کار برد.
  • افزایش برد خودرو: ترمز احیاگر یا بازیاب، چون بخشی از انرژی جنبشی ذخیره‌شده را به باتری می‌فرستد، برد خودرو برقی را افزایش می‌دهد.
  • افزایش بازده: ترمز احیاگر، هم به موتور الکتریکی خودروهای برقی و هم به موتور بنزینی خودروهای هیبرید نیرو می‌دهد. لذا بازده کلی خودرو افزایش و مصرف سوخت آن کاهش می‌یابد.


 

محدودیت‌ها و معایب ترمز بازیاب (احیاگر)

سامانه ترمز احیاگر نیز محدودیت‌هایی دارد. این سامانه بیشتر برای رانندگی در مسیرهای شلوغ شهری مناسب است که سرعت نسبتا کم است و مدام ناچارید گاز دهید و ترمز بگیرید. ترمز بازیاب در مقایسه با ترمز عادی، کندتر است و خودرو را تدریجا متوقف می‌کند. پس در سرعت‌های بالا یا در شرایط خاصی که لازم است ناگهان ترمز کنید، حتما باید از ترمز عادی بهره ببرید. اگر موتور نتواند به‌موقع سرعتش را کاهش دهد، سامانه هدایتگر الکترونیکی خودرو، ترمز عادی را فعال می‌کند.

 

جمع‌بندی درباره ترمز احیاگر یا بازیاب

ترمز بازیاب یا احیاگر از جمله مزایای خودروهای برقی و برقی‌/بنزینی (هیبرید) محسوب می‌شود که ضمن افزایش برد خودرو، آلایندگی و مصرف سوخت آن‌ و نیز هزینه سوخت را کاهش می‌دهد. این نوع ترمز، مکمل ترمز عادی است و بیشتر برای مسیرهای شهری و رانندگی با سرعت کم، مناسب است. اما در جاده‌ها و مسیرهایی که سرعت نسبتا بیشتر است، اغلب لازم است که حتما از ترمز عادی استفاده کنید تا خودرو به‌موقع متوقف شود. 



  16 بهمن 1400
2 نظر
0.00
  0 رای
نظرات کاربران

در حال بارگذاری