تست همراه اول

سرویس خبر
17 تیر 1401 ساعت 18:22
0 نظر

 

تفاوت و کاربرد لاستیک‌های تابستانی، زمستانی و چهارفصل خودرو

مقایسه لاستیک تابستانی، لاستیک زمستانی و لاستیک چهارفصل خودرو و ویژگی‌ها و تفاوت‌های‌شان


 

چرخ‌ها را پوشش لاستیکی مخصوصی احاطه کرده است که به آن لاستیک خودرو (تایر) می‌گویند. لاستیک تنها قسمت خودرو است که هنگام توقف و رانندگی مستقیما با زمین تماس دارد. شاید همین توضیح کافی باشد تا دریابیم کیفیت و نوع لاستیک خودرو چقدر در کارایی، بازده و ایمنی خودرو موثر است. لاستیک‌های خودرو براساس شاخص فصلی و آب‌وهوا انواع مختلفی دارد که سه نوع رایج آن‌ها چنین هستند:

  • لاستیک‌های تابستانی
  • لاستیک‌های زمستانی
  • لاستیک‌های چهارفصل

در این مطلب، با ویژگی‌ها، مزایا و ضعف‌‌های لاستیک‌ چهارفصل، تابستانی و زمستانی آشنا می‌شویم. ضمنا به سه نوع خاص دیگر از لاستیک‌ها شامل لاستیک‌های پنچررو، 4x4 و بیابان‌نوردی نیز خلاصه‌وار اشاره خواهدشد. اما ابتدا بهتر است با چند اصطلاح مرتبط با لاستیک‌ خودرو آشنا شویم:

  • گل یا آج لاستیک (tread): نقوشِ رویه‌ی لاستیک است.
  • کشش یا چسبندگی (traction): در میزان ثبات لاستیک و لیز نخوردنش روی سطوح موثر است.
  • چنگ‌زنی (grip): ضریب اصطکاک بین سطح لاستیک و زمین است که هر چه بیشتر باشد، چسبندگی لاستیک نیز بیشتر خواهدبود.

کیفیت و کارایی لاستیک خودرو در دو وجه مهم یکی ترکیبات لاستیک و دیگری آج یا نقوشِ رویه‌ی لاستیک خلاصه شده است. این‌ها نیز به سهم خود از محیط و شرایط جوی تاثیر می‌پذیرند. اگر لاستیک خودرو کیفیت مناسبی داشته باشد، چرخ خودرو نیز فرمان‌پذیری و چسبندگی مطلوبی خواهدداشت.

دمای هوا و شرایط جاده چرا و چگونه بر کارایی لاستیک خودرو اثر می‌گذارد؟

بسیاری از مواد در گرمای شدید نرم یا حتی ذوب، و در سرمای شدید سفت و شکننده می‌شوند. لاستیک نیز در کل چنین خاصیتی دارد. از سوی دیگر، سطحی که لاستیک با آن در تماس است بر ایمنی و کیفیت رانندگی تاثیر دارد. رانندگی در مناطق پرگل‌ولای با رانندگی در سطوح خشک و هموار یکی نیست. همین‌طور رانندگی روی سطوح یخ‌بسته با رانندگی در جاده‌های کویری فرق دارد. بنابراین، شرکت‌های سازنده‌ی لاستیک‌ خودرو معمولا محصولات‌شان را در چند نوع از جمله چهارفصل، تابستانی و زمستانی تولید می‌‌کنند تا کاربران بسته به فصل یا راه‌های منطقه، لاستیک مناسبی برگزینند. تصویر زیر، قسمت‌های مختلف لاستیک را نشان می‌دهد که بسته به نوع لاستیک فرق می‌کند. 


 


لاستیک‌های چهارفصل، تابستانی و زمستانی چه ویژگی‌ها و چه مزایا و کاستی‌های دارند؟

ویژگی و کاربرد لاستیک تابستانی


 

لاستیک‌ تابستانی در مقایسه با لاستیک زمستانی و حتی چهارفصل، آج‌ ساده‌تر و کم‌عمق‌تری دارد و شیارهای آب‌زدایِ آن نیز کمتر است. لذا سطح بیشتری از لاستیک با کف جاده در تماس است. این یکی از عواملی است که سبب می‌شود لاستیک تابستانی واکنش‌پذیرتر و ترمزپذیرتر باشد و هنگام گردش به چپ و راست زمین را بهتر چنگ بزند. 

لاستیک‌های تابستانی به‌سبب ترکیبات خاص‌شان هم روی جاده‌های خیس و هم روی جاده‌های خشک در ماه‌های گرم سال، فرمان‌پذیری و چسبندگی خوبی دارند. ضمنا چون مقاومت غلطشی آن‌ها نسبتا کمتر است، هم به مصرف بهینه سوخت کمک می‌کنند و هم هنگام حرکت روی جاده سروصدای کمتری تولید می‌کنند.

گفتیم که گرما سبب نرمش و انبساط لاستیک می‌شود. پس لاستیک‌ تابستانی باید در برابر گرما مقاوم‌تر باشد تا زیادی نرم نشود و وانرود. لذا لاستیک‌‌ تابستانی در کل، از لاستیک‌ زمستانی و حتی چهارفصل، سفت‌تر است و به‌سبب ترکیبات خاص و نقوش ساده‌ی رویه‌اش، برای زمستان چندان مناسب نیست. اگر دما به کمتر از 7 درجه سانتی‌گراد کاهش یابد، ترکیبات مذکور سفت و شکننده می‌شوند.  لاستیک تابستانی چون آج چندان عمیقی ندارد، نمی‌تواند خوب در برف و یخ فرو برود.


ویژگی و کاربرد لاستیک زمستانی


 

همانطور که گرما نرمش لاستیک را افزایش می‌دهد، سرما به سفت‌تر شدن لاستیک منجر می‌شود. پس لاستیک‌های زمستانی باید از حد معمول نرم‌تر باشند تا هنگام مواجهه با سرما سفت و شکننده نشوند. ضمنا این لاستیک‌ها باید عمق، نقوش و شیارهای بیشتری داشته باشند تا روی سطوح منجد یا خیس و لغزنده سُر نخورند.

لاستیک‌های زمستانی روی سطوح پوشیده از برف و یخ و نیز در هوای سرد و جاده‌های خیس، خیلی خوب زمین را چنگ می‌زنند. ترکیب شیمیایی لاستیک زمستانی بسیار نرم است. در رویه‌ی تایرهای زمستانی، لاستیک‌ طبیعی بیشتری به‌کار می‌رود. لذا حتی وقتی دما به کمتر از 7 درجه سانتی‌گراد کاهش می‌یابد، لاستیک سفت نمی‌شود، بلکه همچنان نرم و منعطف می‌ماند تا زمین را چنگ بزند و هنگام ترمز گرفتن، حتی‌الامکان زود متوقف شود تا ایمن باشد.

لاستیک زمستانی نقوش بیشتر و بلوک‌های عمیق‌تری دارد که سبب می‌شود لاستیک در یخ و برف فرو ‌رود و اصطلاحا زمین را چنگ بزند تا خودرو سُر نخورد. لبه‌های لاستیک نیز اصطلاحا گازگیرنده‌اند. لاستیک زمستانی همچنین شیارک‌های (sip) بیشتری دارد. شیارک‌ها علاوه بر فشردن برف، آب و گل‌ولای را نیز از مسیر خودرو کنار می‌زنند تا آب بین لاستیک و زمین جمع نشود. شیارک‌ها خطر سُریدن خودرو روی سطوح پرآب را می‌کاهند.

لاستیک‌های زمستانی باید علائمی مثل آلپاین و3PMSF (مخفف 3 Peak Mountain Snow Flake) داشته باشند که تاییدی بر کارایی خاص لاستیک در شرایط زمستانی است.


 

اما لاستیک‌ زمستانی برای رانندگی در گرما مناسب نیست. لاستیک زمستانی را طوری ساخته‌اند که حتی در سرما نیز نرم بماند، پس طبیعتا چنین لاستیکی در جاده‌های گرم و خشک تابستان، زیادی نرم و زود فرسوده می‌شود.

ضمنا لاستیک زمستانی چون آج عمیق‌تر و برجستگی‌های بیشتری دارد، مقاومت غلطشی آن روی جاده بیشتر است، پس مصرف سوخت را نسبتا افزایش می‌دهد و ضمن چرخش، سروصدای بیشتری تولید می‌کند که طبیعی است.


ویژگی و کاربرد لاستیک چهارفصل


 

لاستیک‌ چهارفصل، متوسطی از قابلیت‌های لاستیک تابستانی و زمستانی را یک‌جا دارد. لذا اغلب برای رانندگی در آب‌وهوای معمولی گزینه خوبی است. این‌نوع لاستیک نه به‌اندازه لاستیک تابستانی سفت و نه مثل لاستیک زمستانی نرم است. آج آن نیز نه مثل آج لاستیک تابستانی کم‌عمق و نه به‌اندازه آج لاستیک زمستانی عمیق است.

به‌همین سبب در اقلیم‌ها و جاده‌های متنوع اعم از خشک و مرطوب و حتی برفی کارایی دارد اما در سرما و برف و یخبندان شدید یا در گرمای سوزان توصیه نمی‌شود.

لاستیک چهارفصل برای رانندگی در مناطقی که زمستان ملایمی دارد و دما به‌ندرت به زیر صفر درجه کاهش می‌یابد، همچنین برای رانندگی در تابستان‌های معمولی مناسب است.

لاستیک چهارفصل در مقایسه با لاستیک تابستانی، رویه‌ی عمیق‌تری دارد و ترکیباتش طوری مهندسی شده است که بیشتر عمر می‌کند. ضمنا از نظر نوع، اندازه، ظرفیت تحمل بار، سرعت و نوع خودرو (سواری، وانت، کامیون و...) تنوع گسترده‌ای دارد. رانندگی با لاستیک چهارفصل و هدایت آن آسان است و از حیث ویژگی‌های دیگر نیز برای بیشتر راننده‌ها مناسب است.

تفاوت لاستیک چهارفصل با تابستانی

لاستیک چهارفصل در مقایسه با لاستیک تابستانی نرم‌تر است و در هوای گرم خوب کار می‌کند اما چسبندگی یا چنگ‌زنیِ آن کمتر  است. فرمان‌پذیری، ترمزپذیری و چنگ‌زنی لاستیک چهارفصل در پیچ‌ها نیز به‌همین نسبت کمتر از لاستیک تابستانی است. البته لاستیک چهارفصل باید اینگونه حد وسط را نگه دارد تا درعوض بتواند در زمستان و سرمای نسبی نیز خوب کار کند.

تفاوت لاستیک چهارفصل با زمستانی

لاستیک‌ چهارفصل در زمستان و برف ملایم با زمین اصطکاک خوبی دارد و زود لیز نمی‌خورد، اما برای رانندگی در زمستان‌های سرد و راه‌های پربرف و یخ‌بسته مناسب نیست. برای رانندگانی که در سرما و یخبندان شدید رانندگی می‌کنند، لاستیک‌ زمستانی گزینه ایمن‌تری است. لاستیک چهارفصل در مقایسه با لاستیک زمستانی ترکیبات سفت‌تری دارد.

ظاهر لاستیک‌ها چهارفصل

لاستیک چهارفصل بخصوص در مقایسه با لاستیک زمستانی ترکیبات سفت‌تر و رویه بادوام‌تری دارد، به‌همین علت، زود فرسوده نمی‌شود. اما ترکیبات آن باندازه لاستیک تابستانی سخت نیست و لذا عمر رویه آن در مقایسه با رویه لاستیک تابستانی، کوتاه‌تر است.

اگر لاستیک‌ چهارفصل شناسه M+S (مخفف Mud + Snow، یعنی گل و برف) داشته باشد، بدین‌معناست که در زمستان و روی سطوح گل‌آلود و برفی هم کارایی نسبتا خوبی دارد، هرچند مخصوص رانندگی در چنین سطوحی نیست. اما اگر لاستیک‌ چهارفصل شناسه 3PMSF (مخفف 3 Peak Mountain Snow Flake) داشته باشد، یعنی برای رانندگی در سطوح برفی و گل‌آلود نیز موردتایید است. در برخی کشورها رانندگان موظفند برای رانندگی در ماه‌های زمستان فقط از لاستیک‌های زمستانی و یا از لاستیک‌های  چهارفصلِ 3PMSF استفاده کنند.

کارایی لاستیک چهارفصل

لاستیک چهارفصل در مقایسه با لاستیک تابستانی نرمی کمتری دارد و در راه‌های خشک و گرم بخوبی لاستیک تابستانی جاده را چنگ نمی‌زند. ضمنا رویه‌ی آن، بلوک‌های بزرگتر و لبه‌های کمتری دارد؛ حال آن‌که بلوک‌های بزرگتر و لبه‌های بیشتر برای رانندگی ایمن در جاده‌های لغزنده زمستانی لازم است. به‌همین علت، لاستیک‌های چهارفصل برای رانندگی روی سطوح بسیار لغزنده و در سرمای شدید و مناطق کوهستانی، بهترین نیستند. ضمنا چنگ‌زنیِ ضمنِ گردش و توقف‌شان نیز مثل لاستیک زمستانی خوب نیست.

اما لاستیک چهارفصل برای رانندگی در مناطق نه‌خیلی گرم و نه‌خیلی سرد و رانندگی در مناطق شهری بسیارمناسب است. البته لاستیک‌های چهارفصل از لاستیک‌های تک‌فصل گرانترند. 

 

نکته: به‌کارگیریِ هم‌زمانِ لاستیک‌های متفاوت روی خودرو (مثلا دو لاستیک چهارفصل با دو لاستیک زمستانی) حتی در دمای متوسط پاییز و بهار نیز توصیه نمی‌شود. هر فصل و آب‌وهوا شرایط خاصی دارد و لاستیکی با کشش و چسبندگی مناسب خود را می‌طلبد. بستن لاستیک‌های متفاوت ممکن است ایمنی و کارایی خودرو را کاهش دهد.


برخی دیگر از لاستیک‌های ویژه

در بخش پایانی، به سه نوع دیگر از لاستیک‌های خودرو اشاره می‌کنیم که با موضوع این مقاله بی‌ارتباط نیستند:

لاستیک پنچررو (Run-flat)

لاستیک‌های پنچررو از اختراعات جالب صنعت خودروسازی از زمان سربرآوردن لاستیک‌های بادی هستند. لاستیک‌های پنچررو کناره‌های قوی و ضخیمی دارند، بنابراین وقتی پنچر می‌شوند یا فشار بادشان ناگهان کاهش می‌یابد، همچنان مسافت قابل‌توجی (حدود 80 کیلومتر) را می‌پیمایند تا راننده بتواند خودرو را به خانه یا تعمیرگاه برساند. اما این‌نوع لاستیک‌ها تعمیرپذیر نیستند، یعنی اگر پنچر شدند، باید زودتر آن‌را با لاستیک نو عوض کنید.

لاستیک 4x4

لاستیک‌‌ 4x4 برای رانندگی در راه‌های سخت و ناهمواره ساخته شده است و در مقایسه با لاستیک‌های عادی آج‌های فاصله‌دار پهن‌تری دارد و برجستگی‌ها یا اصطلاحا بلوک‌های آن بزرگتر و شیارهایش عمیق‌تر است. لاستیک‌های معمولی روی سطوح گل‌آلود چندان کارآمد نیستند، زیرا آج آن‌ها زود با گل‌ولای پر می‌شود و چون اصطکاک لاستیک با زمین کاهش می‌یابد، چرخ درجا می‌چرخد و در گل فرومی‌رود. اما لاستیک 4x4 روی زمین‌های ناهموار و سطوح لغزنده‌ی گل‌آلود یا برفی کشش بهتری دارد و آج‌ و شیارهایش زود مسدود نمی‌شود.

لاستیک بیابان‌نوردی

آج‌ این نوع لاستیک از آج لاستیک 4x4 هم عمیق‌تر و ضخیم‌تر است و برای رانندگی در بیابان‌ ساخته شده است. جا دارد اضافه کنیم که بیابان‌نوردیِ تفریحی (آف‌رود) سرگرمی مخربی است، زیرا پوشش و بافت بیابان را تخریب می‌کند و زندگی و زیستگاه برخی جانوران بیابانی را به‌خطر می‌اندازد.


مآخذ:

عکس سربرگ از sullivantire



  17 تیر 1401
0 نظر
0.00
  0 رای

نظرات کاربران

در حال بارگذاری