تست همراه اول

سرویس خبر
31 فروردین 1399 ساعت 11:48
0 نظر

 

ایمنی جمعی چیست و چگونه می‌تواند باعث توقف ویروس کرونا شود؟

ایمنی جمعی یکی از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با ویروس کروناست که می‌تواند این بیماری چالش‌برانگیز را متوقف کند. در این مطلب به توضیح این ایده می‌پردازیم و جوانب مختلف اجرای این راهکار را بررسی می‌کنیم.

اصطلاح «ایمنی جمعی» یا Herd Immunity از زمان شروع همه‌گیری جهانی ویروس کرونا به عنوان یکی از راهکارهای ریشه‌کن‌سازی این بیماری شناخته می‌شود که از دسامبر ۲۰۱۹ سراسر دنیا را درگیر خودش کرده است. این اصطلاح بیانگر شرایطی است که طی آن درصد بالایی از جامعه (شهر، استان یا کشور) در برابر یک بیماری ایمن یا مصون شود، خواه این شرایط از طریق واکسیناسیون رخ دهد یا همه مردم در برابر آن ویروس قرار گرفته و سیستم ایمنی بدنشان آنتی‌بادی‌های لازم برای محافظت در برابر بیماری را تولید کند. عده‌ای اعتقاد دارند که این روش بهترین راهکار برای مقابله با SARS-CoV-2 یا همان کووید-۱۹ است چون سرعت انتقال ویروس را بین افراد کاهش داده یا از بین می‌برد.

ولی مشکل ایمنی جمعی و ویروس جدید کرونا آن است که جهان هنوز تا رسیدن به مقاومت همگانی در برابر کووید-۱۹ فاصله بسیار زیادی دارد و مدت زیادی طول خواهد کشید تا به آن مرحله برسیم. کارشناسان تخمین می‌زنند که ۶۰ تا ۹۰ درصد از جمعیت هر منطقه باید در مقابل ویروس کرونا مصونیت پیدا کند تا شیوع بیماری متوقف شود. ولی در حال حاضر آمار ابتلا در اکثر کشورها کمتر از ۱ درصد جمعیت آن‌هاست.

در این مطلب با جی‌اس‌ام همراه باشید تا ببینیم ایمنی جمعی به چه معناست، در خصوص کووید-۱۹ چه کاربردی دارد و جهان چگونه می‌تواند به آن برسد. در این مطلب از نظرات دکتر جین اوریِنت، مدیر اجرایی موسسه پزشکان و جراحان آمریکا، دکتر جوزف وینِتز، متخصص بیماری‌های عفونی دانشگاه یِیل و اطلاعات مرکز کنترل و پیش‌گیری از بیماری‌های آمریکا استفاده شده است.

ایمنی جمعی چیست؟

دکتر اورینت می‌گوید ایمنی جمعی چیزی است که باعث کُند و در نهایت متوقف شدن شیوع و همه‌گیری بیماری‌ها می‌شود. این اتفاق تنها زمانی می‌افتد که مناطق دارای جمعیت به موجب ایزوله‌سازی، قرنطینه یا مصونیت افراد از هر گونه فرد مستعد بیماری خالی شود. او می‌گوید به نظرش استفاده از اصطلاح «ایمنی مردمی» (به جای Herd Immunity که گاها تحت عنوان «ایمنی گله‌ای» هم ترجمه می‌شود) بهتر است زیرا ما احشام نیستیم. او اشاره می‌کند که اگر به خاطر ایمنی مردمی نبود، همه ما مثل مریخی‌های داستان «نبرد دنیاها» (The War of The Worlds) می‌مردیم. در داستان معروف اچ.جی. ولز، مریخی‌هایی که به زمین می‌آیند همگی به خاطر قرار گرفتن در برابر عوامل بیماری‌زایی می‌میرند که سیستم ایمنی بدنشان توان مبارزه با آن‌ها را ندارد.

دکتر وینتز توضیح می‌دهد که مثال خوبی برای ایمنی جمعی بیماری سرخک است. وینتز می‌گوید: «ایده این است که اگر ایمنی جمعی داشته باشیم، نرخ انتقال بیماری در بین مردم کاهش می‌یابد. بهترین نمونه برای فکر کردن به این ایده بیماری سرخک است. اگر ۹۵ درصد از مردم در برابر سرخک واکسینه شوند، یعنی ۹۵ درصد در برابر این بیماری مصون هستند، در نتیجه ریسک انتقال سرخک از یک نفر به نفر بعدی بسیار پایین می‌آید.»

دکتر وینتز می‌گوید هدف حذف احتمال انتقال پایدار بیماری است. برای رسیدن به آن نقطه، اکثر افراد موجود در یک جامعه، شهر، استان یا کشور باید مصونیت پیدا کنند. برای رسیدن به این مصونیت نیز افراد یا باید در تماس با بیماری قرار بگیرند و خوب شوند، یا واکسن ویروس را دریافت کنند.

با وجود این که «ایمنی فعال»، یعنی ایمنی ناشی از بیمار شدن، بهترین و بادوام‌ترین روش دستیابی به مصونیت است، ولی متخصصان از مردم می‌خواهند که عمدا خودشان را به SARS-CoV-2 آلوده نکنند. با این حساب، تنها یک راه پیش روی ما باقی می‌ماند و آن استفاده از واکسن است.

واکسن چگونه باعث ایمنی جمعی می‌شود؟

دکتر اورینت می‌گوید هدف واکسن این است که مردم را بدون ایجاد بیماری‌های شدید در معرض چیزی قرار دهیم که مصونیت به وجود می‌آورد. او توضیح می‌دهد که واکسن‌ها دوزهای کوچکی از عامل بیماری‌زا (پاتوژن) هستند؛ میکروارگانیسم‌های مرده یا میکروارگانیسم‌هایی که شبیه ویروس اصلی هستند ولی ضعیف‌ترند.

دکتر وینتز توضیح می‌دهد که به منظور پیش‌گیری از شیوع یک بیماری در مقیاس بالا به ایمنیِ محافظتی حداقل ۷۰ درصد از مردم جامعه نیاز است و این کار اغلب به برنامه‌های ایمنی‌سازی (مثل واکسیناسیون) نیاز دارد. اگر به تاریخ بیماری‌هایی که تقریبا به طور کامل از خاک آمریکا حذف شده‌اند نگاه کنیم می‌توانیم به این موضوع پی ببریم. 

او مجددا به سرخک به عنوان مثال ایده‌آل این موضوع اشاره می‌کند. این بیماری از طریق واکسیناسیون به راحتی قابل پیش‌گیری است و واکسن موسوم به MMR یا واکسن سرخک، سرخچه و اوریون نشانگر موفقیت این سازوکار در مسیر حذف این دسته از بیماری‌های مسری است.

ولی در سال ۲۰۱۹، ایالات متحده بیشترین موارد ابتلا به سرخک را از سال ۱۹۹۲ داشته و اکثر این افراد از کسانی بوده‌اند که واکسن این بیماری را دریافت نکرده‌اند. البته آمار ابتلای ۱۲۸۲ نفر به سرخک در سال ۲۰۱۹ همچنان در برابر آمار ۳ تا ۴ میلیون نفری مبتلایانِ مربوط به پیش از اختراع واکسن این بیماری بسیار ناچیز است. ولی این نمونه به ما نشان می‌دهد که استفاده از واکسن تا چه اندازه برای حذف یک بیماری موثر است.

فقط یک بیماری معروف به نام آبله در دهه‌های اخیر به طول کامل از بین رفته است. از سال ۱۹۸۰ که حذف رسمی این بیماری اعلام شده، تاکنون شاهد شناسایی هیچ بیماری به آبله نبوده‌ایم و نوزادان هم دیگر نیازی به دریافت واکسن این ویروس ندارند، چون برنامه جهانی واکسیناسیون آبله با موفقیت کامل موفق به حذف این بیماری شده است.

توسعه و تایید واکسیناسیون مستلزم بررسی دقیق نسبت ریسک به بازده است. دکتر اورینت می‌گوید: «برای بیماری‌های شدیدا مسری و کشنده مثل آبله، نسبت ریسک به بازده به شکل قابل توجهی به نفع واکسن‌هاست. برای بیماری‌هایی با شدت کمتر ممکن است لزوما چنین نباشد.»

واکسن‌ها می‌توانند برای عده‌ای از مردم زیان‌بار باشند، و مصونیت نیز در طول زمان از بین می‌رود، بنابراین اهمیت واکسیناسیون به عوامل مختلفی از جمله شدت و میزان شیوع بیماری، سلامت واکسن و فاکتورهای شخصی خود افراد بستگی دارد.

دکتر اورینت از مردم می‌خواهد فراموش نکنند که واکسن‌ها هرچند برای برخی از بیماری‌ها ضروری هستند، ولی تنها روش پیش‌گیری از بیماری‌ها به حساب نمی‌آیند: «بیماری‌ها را می‌توان با رعایت بهداشت و پاکیزگی، کنترل ناقل یا درمان بیمار پیش از انتقال بیماری کنترل کرد.»

چرا به ایمنی جمعی نیاز داریم؟

اگر ایمنی جمعی وجود نداشته باشد، مردم به صورت مداوم در معرض بیماری قرار گرفته و آن را پخش می‌کنند، در نتیجه متاسفانه عده بیشتری قربانی این بیماری‌ها خواهند شد. مرکز کنترل و پیش‌گیری از بیماری‌ها (CDC) ایمنی جمعی یا ایمنی اجتماعی را به این صورت تعریف می‌کند: «موقعیتی که در آن نسبتی کافی از یک جمعیت (از طریق واکسیناسیون یا ابتلای قبلی) در برابر یک بیماری مسری مصون می‌شود تا احتمال شیوع آن در میان افراد بسیار پایین بیاید.»

CDC ادامه می‌دهد: «حتی افرادی که واکسن نزده‌اند (نظیر نوزادان و کسانی که بیماری‌های مزمن دارند) از محافظت‌هایی [در برابر بیماری] بهره‌مند می‌شوند چون آن بیماری شانس کمی برای پخش شدن در سطح جامعه خواهد داشت.»

SARS-CoV-2، ویروس عامل بیماری کووید-۱۹، نمونه‌ای با شرایط مشابه است. این ویروس برای انسان‌ها جدید است، بنابراین هیچ‌کس، چه به صورت طبیعی یا از طریق واکسیناسیون، در برابر آن ایمنی ندارد. پس چون هیچ‌کس در برابر آن مصون نیست، این ویروس می‌تواند با سرعت بالا و به‌راحتی شیوع پیدا کند.

برای رسیدن به ایمنی جمعی در برابر ویروس کرونا به چه چیزی نیاز داریم؟

برای ایجاد ایمنی جمعی در برابر یک بیماری دو راه وجود دارد: توسعه و اجرای برنامه مناسب و کارآمد برای واکسیناسیون، یا منتظر ماندن برای این که بیماری تمام جمعیت دنیا را مبتلا کند. در حال حاضر واکسن‌های زیادی برای SARS-CoV-2 در دست توسعه قرار دارند، ولی بعید است که حداقل تا یک سال دیگر واکنسی برای مصرف عمومی آماده شود. بدون واکسن، اکثر کشورهای دنیا در قرنطینه قرار دارند و تدابیر مربوط به فاصله‌گذاری اجتماعی را اجرا می‌کنند. کشورها منتظرند تا واکسن تولید شده یا مردم آن قدر بیمار شوند که جامعه به ایمنی جمعی برسد.

با این حال، عوامل مهم بسیار زیادی هنوز ناشناخته باقی مانده و به راحتی اجازه می‌دهند که این ویروس بدون هیچ دخالتی به گسترش هرچه بیشتر خود ادامه دهد:

  • دانشمندان نمی‌دانند که مردم می‌توانند بیش از یک بار به SARS-CoV-2 مبتلا شوند یا خیر.
  • هیچ‌کس نمی‌داند که نتیجه مثبت تست آنتی‌بادی ویروس کرونا به معنای مصونیت در برابر دریافت یا انتقال ویروس است یا خیر.
  • تحقیقات درباره درمان کووید-۱۹ همچنان ادامه دارد ولی فعلا هیچ راهکاری به طور قطعی در دسترس نیست.
  • اکثر جمعیت دنیا بیماری‌های زمینه‌ای مهمی دارند که این ویروس می‌تواند آن‌ها را به آغوش مرگ بفرستد. حتی افراد جوان و سالم هم می‌توانند قربانی این ویروس شوند، در نتیجه سوالات زیادی درباره ماهیت SARS-CoV-2 وجود دارد.
  • به هیچ وجه نمی‌توان گفت چند نفر به این ویروس مبتلا شده و به خاطر عدم بروز علائم یا جدی نبودن شدت بیماری یا عدم موجودیت تست‌های کرونا ابتلای خود را گزارش نداده‌اند.

دکتر وینتز اذعان دارد که آمریکا به هیچ عنوان نزدیک سطح ایمنی جمعی نشده است. او می‌گوید: «اگر در ایالات متحده ۳۳۰ میلیون نفر وجود داشته باشد و فقط ۱ درصد بیمار شده باشند، این یعنی ۳.۳ میلیون مبتلا داشته‌ایم و هنوز ۹۹ درصد از جمعیت آمریکا مستعد کووید-۱۹ است.»

اگر تخمین دکتر وینتز را بر این اساس ملاک قرار دهیم که حداقل باید ۷۰ درصد از جامعه به این بیماری مبتلا شوند تا ایمنی جمعی به وجود بیاید، این یعنی در ایالات متحده حداقل باید ۲۳۱ میلیون نفر این ویروس را دریافت کرده و از بیماری کووید-۱۹ درمان پیدا کنند.

آمار واقعی مبتلایان ویروس کرونا تا تاریخ ۱۶ آوریل هنوز به ۱ درصد از جمعیت آمریکا هم نرسیده است. دکتر وینتز می‌گوید: «برای پی بردن به این موضوع که هنوز به هیچ عنوان حتی نزدیک ایمنی جمعی نشده‌ایم، نیازی نیست که مغز انیشتین را داشته باشید.»

چه زمانی به ایمنی جمعی برای ویروس کرونا می‌رسیم؟

این که آیا در آینده به ایمنی جمعی برای ویروس SARS-CoV-2 خواهیم رسید یا نه تا حد زیادی وابسته به چند عامل مختلف است. دکتر اورینت می‌گوید باید ببینیم به مردم اجازه خروج از منازل را می‌دهیم یا خیر: «اگر تمام مردم را در انزوا نگه داریم، به مصونیت دست پیدا نمی‌کنیم، مگر این که واکسن مناسبی تولید شود. برای برخی بیماری‌ها مثل سرماخوردگی (که ویروس کرونا یکی از عوامل آن است) ایمنی جمعی خاصی وجود ندارد چون ویروس تغییر می‌کند یا واکسن‌ها عمل نمی‌کنند.»

دکتر وینتز در پاسخ به این سوال که آیا ایمنی جمعی محلی در مناطق خاصی مثل نیویورک و کالیفرنیا که موارد ابتلای بالایی داشته‌اند شکل می‌گیرد یا نه گفت تا زمانی که افراد بتوانند از منطقه‌ای به مناطق دیگر بروند، این ایده اهمیتی نخواهد داشت و عملی نخواهد بود. او می‌گوید در جوامع ما رفت و آمدهای زیادی رخ می‌دهد، پس اگر قرنطینه برداشته شود، چنان‌چه مردم سوار اتوبوس، هواپیما یا قطار شوند و به سایر مناطق بروند، ایمنی جمعی محلی عملا ناممکن می‌شود.

دکتر وینتز می‌گوید تا زمانی که ما به نحوی در ماجرا مداخله نکنیم انتظار می‌رود که موج‌های پیوسته‌ای از آلودگی به کووید-۱۹ ظهور پیدا کند. با این حساب، از نظر او ایده بازگشت موج بزرگ ویروس SARS-CoV-2 در پاییز سال ۲۰۲۰ محلی از اعراب ندارد چون ویروس تا آن زمان اصلا فروکش نخواهد کرد. به این ترتیب، متاسفانه به نظر می‌رسد که تا رسیدن به ایمنی جمعی باید تا سال ۲۰۲۱ صبر کنیم و احتمالا همان طور که تحقیقات دانشگاه هاروارد نشان داده بود، باید شکلی از فاصله‌گذاری اجتماعی را تا دو سال دیگر ادامه دهیم.



  31 فروردین 1399
611 بازدید
0 نظر
0.00
  0 رای

نظرات کاربران

در حال بارگذاری